Tevfik Rıza

    Rıza Tevfik©  

1868-1949. Sırbistan’ın Cisr-i Mustafa Paşa (şimdiki adı Tsaribrod) kasabasında doğdu. Asıl adı Rıza Tevfik Bölükbaşı'dır. Babasının kaymakam olması nedeniyle iyi bir eğitim alma olanağı buldu. Ermeni okullarında ve Galatasaray Lisesinde eğitimini tamamladı. Okul dönemlerinde sürekli sorunlu bir öğrenci olduğu için defalarca okullardan uzaklaştırılmış olsa da yine de bitirebildi.

Meşrutiyetçilerle birlikte tavır aldı ve bu dönemde »Edebiyat-ı Cedide« grubunda yeraldı. Doktor olan ve daha çok Filozof Rıza olarak bilinen Tevfik, 2. Meşrutiyet döneminde Edirne milletvekili olarak görev yaptı.

Kurtuluş savaşı döneminde Ankara hükümetiyle ters düştüğünden Türkiye’yi terk etmek zorunda kaldı. 1943’teki afla birlikte yeniden Türkiye’ye döndü.

Çamlıca Bektaşi Tekkesine devam etmiş olan Rıza Tevfik, şiirlerini »Şerab-ı Ömrüm« (1934), ayrıca öteki düşüncelerini »Abdülhak Hamit ve Mülühüzüt-ı Felsefiyesi« (1913), »Felsefe Dersleri« (1914), »Mufassal Kamus-u Felsefe« (1914) ve Hüseyin Daniş’le birlikte hazırladığı »Rubaiyat-ı Ömer Hayyam« (1922) adlı kitapları vardır.

Rıza Tevfik hakkında Hilmi Yücebaş’ın »Filozof Rıza Tevfik-Hayatı, Hatıraları, Şiirleri« (1978) adlı bir araştırma yayınlandı.

Ölmek İsterim

Hastayım yalnızın seni yanımda
Sanıp da bahtiyar ölmek isterim
Mahmur ı hülyayım cam ı lebinden
Kanıp da bahtiyar ölmek isterim

Bir olmaz emelin düştüm peşine
Vuruldum hüsnünün şen güneşine
Ela gözlerinin aşk ateşine
Yanıp da bahtiyar ölmek isterim

Taliin kahrı var her hevesimde
Boğulmuş figanlar titrer sesimde
O nazlı ismini son nefesimde
Anıp da bahtiyar ölmek isterim

* * *

Sendedir

Gel derviş gel hele yabana gitme
Her ne arar isen inan sendedir
Beyhude nefsine eziyet etme
Kabeyse maksudun rahman sendedir

Çöllerde dolaşıp seraba bakma
Allah Allah deyü havaya bakma
Talibi hak isen kitaba bakma
Okumak bilirsen Kuran sendedir

Gayrıdan derdine arayıp çare
Ne varlık verirsin nar ile mare
Cennetten çıktınsa behey avare
Havva'yı aldatan yılan sendedir

Ey Rıza takat yok hakkı inkara
Sen mahrem imişsin didarı yare
Şimdi agah oldum sırrı esrara
Alemi yaratan vicdan sendedir