Nesimi Seyit

    Seyit Nesimi©  

1370-1417. Şamaha’da doğdu. Asıl adı Ömer’dir. Yaygın olarak İmameddün Seyit Nesimi adıyla tanındı. Dönemindeki önemli medreselerde eğitim gördü.

Küçük yaşlardan itibaren Fazlullah Naimi'nin (1340-1394) kurucusu olduğu Hurufi düşüncesini öğrenmeye başladı. Bu konudaki temel eğitimini doğrudan Naimi’den aldı. Hallac-ı Mansur (858-922) tarafından geliştirilen düşünce sisteminden de önemli etkiler taşıyan Nesimi, bütün bir İslam aleminde öteki Hurufiler gibi sürekli takibata uğradı. Ancak düşüncelerini belli bir sistematiğe göre geniş çevrelere aktarma fırsatı buldu. Döneminin tanınmış bilgeleriyle yakın dostlukları oldu.

Moğolların egemenliğinde bulunan alanlarda Hurufi inancında olanlara yapılan sürekli baskılar Fazlullah Naimi'nin öldürülmesinden sonra Anadolu’ya geçen Seyit Nesimi, yaklaşık 10 yıl kadar »Vahdet-i Vücut« öğretisini orada yaymaya çalıştı.

Dini öğretilerini şiirleri aracılığıyla da aktaran Nesimi’nin eserleri kuşaktan kuşağa aktarıldı. Birçok sanatçı tarafından değişik zamanlarda bestelendi ve yorumlandı.

Alevi-Bektaşi inancında 7 ulu ozandan biri olarak kabul edilen Seyit Nesimi Halep’te derisi yüzülerek öldürüldü. Efsanelere göre yüzülen derisini sırtına alıp 7 kapıdan aynı anda çıkarak sır oldu.

Gözün Aç Gör

Gözün aç gör ey talip Alidir her kan-ı server
Muhammed aşk ile derya Ali'dir kıymeti gevher

Muhammed ilme kan oldu oldu Ali nutk-ı beyan oldu
Ana her sır beyan oldu Ali'dir hacer-I kanber

Alidir cümlenin canı Muhammed'dir Ali kanı
Hakikattır Ali şanı Ali'dir yar-ı peygamber

Hezaran türlü cümbüşler Ali emri ile işler
Varır yazlar gelir kışlar Ali'dir cisme can-perver

Ne bilsin cahil ü nadan Muhammed ya Ali kimdir
Muhammed serveri dindir Ali'dir cümleye rehber

Ali evvel Ali ahir Ali zahir Ali batın
Ali şems-i münneverdir Ali'dir nur ile enver

Alidir her şey için can Ali'dir yar ile mihman
Ali rahim Ali rahman Ali'dir cümleye server

Ali vahid Ali ehad Ali ferd ü Ali samed
Alidir cümleye rahman Ali'dir şaf’ i mahşer

Ali sultan Ali süphan Ali cennet Ali Rıdvan
Ali dindir Ali iman Ali'dir sak-i Kevser

Alidir ol veliyyu’llah Alidir mazhar-ı Allah
Ali nurundan ey va’llah münneverdir yedi kişver

Alidir Haydar-ı Kerrar ol aldı kal’a-i Hayber
Alidir katil-I küffar Ali'dir miri her leşker

Nesimi’nin dil ü canı münevverdir Ali nuru
Ali vala Ali a’la Ali'dir server-i safder

* * *

Güldür Gül

Seyrimde bir şehre vardım gördüm sarayı güldür gül
Sultanımın tacı tahtı bağı divarı güldür gül

Gül alırlar gül satarlar gülden terazi tutarlar
Gülü gül ile tartarlar çarşı pazarı güldür gül

Toprağı güldür taşı gül kurusu güldür yaşı gül
Has bahçesinin içinde serv ü çınarı güldür gül

Gülden değirmeni döner anın ile gül öğünür
Akar suyu döner çarkı bendi pınarı güldür gül

Al gül ile kırmızı gül çift yetişmiş bir bahçede
Bakışırlar hara karşı harı esharı güldür gül

Gülden kurulmuş bir çadır içinde nimeti hazır
Kapıcısı İlyas Hızır nan u şarabı güldür gül

Gel ha gel Seyyit Nesimi hak nefesi güldür gülün
Şu öten garip bülbülün derd ü figanı güldür gül

Seyit Nesimi'nin 'Güldür Gül' nefesinin Pertek yöresinden Süleyman Kaya & İsmail Oğuz kaynaklı türküleşmiş halini (ve orijinal sözlerle) Kazım Birlik'in yorumuyla dinleyebilirsiniz.