Karac'oğlan

      Karac'oğlan©  

Anadolu ve Rumeli’de değişik dönemlerde birden çok aşık bu adı kullanmıştır. Ancak 17. yüzyılda yaşadığı sanılan Çukurovalı, Varsağı aşiretinden olan, asıl Karac’oğlan olarak kabul edilir. Genellikle Karac’oğlan mahlası taşıyan tüm şiirler bu Karac’oğlan’a mal edilir.

Karac’oğlan, halk edebiyatında Türkmen aşıklık geleneğinin ilk ve en büyük temsilcisi sayılır. Doğumu, ölümü, asıl adı, ailesine ilişkin kesin bilgi bulunmamaktadır. Adının Sımayil (İsmail), Halil ya da Hasan olduğu, Belgratlı, Kilisli ya da Kozanlı olduğu biçiminde değişik görüşler bulunmaktadır. Ayrıca Göle yöresinde yaşadığı kabul edilen Merdinikli Karac'oğlan anlatıları bulunmaktadır. Bazılarına göre 16. ve 17. yüzyılda 2 ayrı Karac’oğlan yaşamıştır. Daha sonra bu 2 aşığın şiirlerinin birleştirilmesiyle de Karac’oğlan geleneği ortaya çıkmıştır.

16. yüzyılda yazılmış 3 ayrı eserde Karac’oğlan mahlaslı şiirler de vardır. Bunlardan ikisi İstanbul’da biri ise Mısır’da kaydedilmiştir.

Bunun dışında 1800'lü yıllarda da 3 Karac’oğlan’ın yaşadığı bilinmektedir. Bunlardan biri Silifkeli öteki ikisi ise Yozgatlı olarak geçer. Kırım Tatarları arasında ve Türkmenistan’da bilinen Karac’oğlan öykü ve şiirleri vardır. Karac’oğlan’a ilişkin en önemli özellik, 16.-17. yüzyıllarda yaygınlaşan aruz ölçüsünü ve bağlı olarak Farsça, Arapça tamlamalardan uzak ve Türkçeyi tüm yalınlığıyla kullanmasıdır. İşlediği en belirgin konular ise aşk, insan ve doğadır.

Bizim Ellere

Şu yüce dağların karı eridi
Sel oldu gidelim bizim ellere
Yaylamızı lale sümbül bürüdü
Gel oldu gidelim bizim ellere

Nazlı olur güzellerin eyisi
Deli gönül güzellerin delisi
Gayrı bizim elin kara çalısı
Gül oldu gidelim bizim ellere

Karac’oğlan der ki gelir yazları
Güzel nerden aldın sen bu nazları
Anamın babamın acı sözleri
Bal oldu gidelim bizim ellere

* * *

Melül Melül

Ela gözlüm ben bu elden gidersem
Zülfü perişanım kal melül melül
Kerem et aklından çıkarma beni
Ağla gözyaşını sil melül melül

Elvan çiçekleri takma başına
Kudret kalemini çekme kaşına
Beni unutursan doyma yaşına
Gez benim aşkımla yol melül melül

Yiğit ey sevdiğim sen seni gözet
Karayı bağla da beyazı çöz at
Doldur ver badeyi bir dahi uzat
Ayrılık şerbetin sal melül melül

Karac’oğlan der ki bir gün ölünce
Sen de güzel sevdin kendi halince
Varıp gurbet ele vasıl olunca
Dostlardan haberi al melül melül

Karac'oğlan geleneğinin bilinen örneklerinden biri olan Erzurum yöresi ve Hulusi Seven kaynaklı 'Melül Melül (Ela Gözlüm)' türküsünü orijinal sözleriyle Kazım Birlik'ten dinleyebilirsiniz.