Efgani

 

Mamaşlı Efgani©

1864-1964. Kangal’ın Mamaş (şimdiki adı Soğukpınar) köyünde doğdu. Asıl adı Hüseyin Avni Dönmez’dir. Doğum tarihine ilişkin bir kesinlik bulunmamaktadır ancak öldüğünde yaklaşık 100 yaşında olduğu bilinmekteydi.

Şiire küçük yaşlarda ilgi duymaya başladı. Köylerine gelip giden aşıklar, dedeler aracılığıyla bilgisini pekiştirdi. Emsallerinden Süleyman Fahri kadar olmazsa da bir ölçüde bağlama çalmayı öğrendi. Bir bacağı engelli olduğundan dolayı alışıldığı üzere öteki köy işleriyle fazlaca uğraşamadığından okuma yazma konusunda kendini geliştirdi. Yörede Topal Hoca olarak tanındı.

Köyünde yaklaşık 70 yıl imamlık yaptı. Ayrıca engelliliğinden dolayı köyünü pek terk etmeyen Efgani, imamlık yanında, medrese hocalığı, muhtarlık gibi birçok başka görevi de üstlendi.

Şiirlerinde değişik konuları işleyen Efgani, köyünde öldü ve orada toprağa verildi.

Efgani ve aynı çevrenin öteki aşıklarına ilişkin Fuat Bozkurt’un »Ozanlar Ocağı« (1999) adlı bir araştırması bulunmaktadır.

Yahu

Doğrusu çok gezdim aşk sevdasına
Güzeli gözünden çakarım yahu
Bir liman bulursam aşk denizinde
Yanaşır kancayı takarım yahu

Sakın aşk atını uğratma bana
Hakikat sırrını söyleme keme
Elime geçerse kar topu meme
Avcuma alır da sıkarım yahu

Yaşım altmış beştir yüze de varsam
Adım atamayıp takatten kalsam
Gözleri sürmeli bir güzel görsem
Alıcı göz ile bakarım yahu

Canım kurban güzellerin soyuna
Güzeller içinde güzel huyuna
Ela gözlerine usul boyuna
Vücudum temelin yıkarım yahu

Efgani bir gördüm bir daha görsem
Billur memelere yüzümü sürsem
Başlayıp da çaprazına sarılsam
O zaman abayı yakarım yahu

* * *

Yaz Geldi

Gönül ne beklersin gurbet ellerde
Gidelim sılaya belli yaz geldi
Açılmış nergisi susam sümbülü
Bağların zamanı güllü yaz geldi

Müddeti yetince herşey erişir
Irmaklar coş edip sular karışır
Enginde ovada gözler kamaşır
Dağlar kemha giymiş allı yaz geldi

Hasretin firakı figana başlar
Akıyor gözümden kan ile yaşlar
Çiçek döşürmeyi arılar işler
Kovanlar meydanda ballı yaz geldi

Tahammül edilmez hublar haline
Güzeller çıkıyor seyran yoluna
Efgani de sazın almış eline
Ağlayarak çalar telli yaz geldi