Cemal Derviş

 

Derviş Cemal©

1250-1350. Yaşamına ilişkin ayrıntılı bilgi bulunmamaktadır. Yunus Emre’nin yetiştirdiği müritlerden olduğu varsayılmaktadır. Bazı araştırmacılara göreyse Hacı Bektaş Dergahında hizmet görenlerdendir.

Hozat’ın Seyit Cemaller (ya da Derviş Cemal) adlı köyü kurduğu ve düşüncelerini buradan yaydığı kabul edilmektedir. Aynı köyde kendi adına bir ocak bulunmaktadır. Derviş Cemal adına yörede birçok efsane anlatılmaktadır.

Bugüne ulaşan deyişlerinin bazıları Yunus Emre dönemine ilişkin çağrışımları yapmasına karşın (aşağıda da aktarılan semai ve koşma kalıplarındaki) bazı deyişlerin sonradan onun adına yakıştırılmış olduğu anlaşılmaktadır.

Gerek

Allah adın zikretmeyen
Kullar da azapta gerek
Adın dilden terk etmeyen
Gönül de azapta gerek

Hazreti Muhammet eminim
Yoluna veren yeminim
Ana kul olan mümin
Yüzü de mihrapta gerek

Gelmez geri kalır göçen
Ecel şerbetini içen
Hak yolunda sefer açan
Yiğitler de anda gerek

Başta teberler yelense
Beden nar ile belense
Gönül vuslat ile yansa
Lebleri de abda gerek

Derviş Cemal der varında
Kül olam hakkın darında
Yunus Engürü kırında
Cemal de Hozat’ta gerek

* * *

Sermaye-i Aşkı

Sermaye-i aşkı sorarsan Zahit
Aşığın çektiği yar cefasıdır
Bade içtiğimi sorarsan Zahit
Harabat ehlinin dem gıdasıdır

Ne çare çekmeli aşkı serencam
Dosttan gelen sitem ikramdır ikram
Coşkun seda ile çalıp çağırmam
Meyl-i dünya değil aşk dalgasıdır

Hakikat bahrine dalgın Cemali
Hakikat şehrine dalgın Cemali
Uslandı zannetme Derviş Cemali
Üç nokta beş harfin bu davasıdır